Mạo danh y tế — nhận ra bằng bốn dấu hiệu

Có người gọi tự nhận là nhân viên y tế, xin thông tin hoặc bảo mình chuyển tiền. Bốn dấu hiệu dưới đây nhận ra được gần hết, và không cần biết gì về công nghệ.

Bốn dấu hiệu là gì

• Gây gấp để mình không kịp nghĩ
• Xin mã xác thực hoặc mật khẩu
• Yêu cầu chuyển tiền ngay
• Và ngăn mình gọi lại để kiểm
• Có một trong bốn dấu hiệu đó là đủ để dừng lại

Mục thứ tư là dấu hiệu quyết định, và người thật không bao giờ ngăn việc kiểm lại.

Cách kiểm chắc nhất là gì

• Cúp máy rồi tự gọi lại số chính thức của cơ sở
• Số mình tự tra chứ không phải số họ đưa
• Người thật không thấy phiền khi mình làm vậy
• Một phép kiểm này thay được mọi phép kiểm khác
• Mục thứ hai là điểm quan trọng nhất

Mục cuối là lý do bài này ngắn gọn được, và phép kiểm đó dùng cho mọi tình huống.

Cơ sở y tế có gọi xin mã xác thực không

• Không
• Mã xác thực và mật khẩu là thứ không ai có quyền hỏi
• Kể cả nhân viên thật
• Ai hỏi mã là dấu hiệu rõ nhất trong bốn dấu hiệu
• Mục thứ ba là điều cần nhớ

Mục cuối là kết luận, và đây là một quy tắc không có ngoại lệ nào.

Đã đưa thông tin rồi thì làm gì

• Đổi mật khẩu các tài khoản liên quan ngay
• Báo ngân hàng nếu đã đưa thông tin tài khoản
• Và báo cơ sở y tế cùng cơ quan chức năng
• Làm trong ngày, đừng chờ xem có chuyện gì không
• Mục cuối là mốc thời gian

Mục thứ hai là việc gấp nhất, và ngân hàng có thể chặn được nếu báo sớm.

Về chiêu gây gấp — chiêu dùng nhiều nhất

• Nói người nhà đang cấp cứu, phải chuyển tiền ngay mới được mổ
• Hoặc nói thẻ bảo hiểm sắp bị khoá, phải xác nhận ngay
• Mục đích là làm mình không kịp nghĩ và không kịp gọi kiểm
• Càng gấp thì càng phải dừng lại gọi kiểm, không phải càng phải làm nhanh
• Mục đầu là chiêu nặng nhất về tâm lý

Mục cuối là cách xử lý ngược lại bản năng, và nó là câu đáng nhớ nhất của bài.

Về chuyện bệnh viện không đòi chuyển tiền qua điện thoại

• Viện phí thu tại quầy hoặc qua kênh chính thức của cơ sở
• Không ai gọi điện yêu cầu chuyển tiền vào một tài khoản cá nhân
• Tài khoản nhận là tài khoản cá nhân thì đó là dấu hiệu rõ
• Dừng lại và gọi vào số chính thức của viện
• Mục thứ ba là điều dễ kiểm nhất

Mục cuối là việc phải làm, và nó mất một phút so với khoản tiền có thể mất.

Về tin nhắn có đường dẫn lạ

• Tin nhắn nói về hồ sơ y tế, bảo hiểm, hoặc kết quả xét nghiệm kèm một đường dẫn
• Đừng bấm vào đường dẫn trong tin nhắn
• Tự mở ứng dụng hoặc tự tra trang chính thức
• Đường dẫn giả nhìn rất giống thật, nên không kiểm bằng mắt được
• Mục thứ hai là quy tắc

Mục cuối là lý do, và đó là lý do phải tự mở thay vì so sánh địa chỉ.

Về người tự nhận là bác sĩ trên mạng

• Hỏi họ làm ở cơ sở nào rồi gọi cơ sở đó kiểm lại
• Ảnh áo blouse, bằng treo trong ảnh, và lượng người theo dõi đều không chứng minh gì
• Đừng gửi ảnh hồ sơ hoặc ảnh vùng bệnh cho tài khoản chưa kiểm chứng
• Site này có bài riêng về tư vấn qua tin nhắn
• Mục đầu là phép kiểm

Mục thứ ba là điều quan trọng nhất ở đây, và gửi đi thì không lấy lại được.

Về việc người già là đích hay bị nhắm nhất

• Nhóm này bị gọi nhiều nhất và cũng dễ bị chiêu gây gấp nhất
• Nói trước với cha mẹ: gặp cuộc gọi kiểu này thì cúp máy và gọi cho con
• Dán một dòng ở cạnh điện thoại: không đưa mã, không chuyển tiền, gọi lại cho con trước
• Một dòng đó hiệu quả hơn mọi lời giải thích dài
• Mục thứ hai là việc nên làm

Mục cuối là lý do dùng cách đó, và người ta nhớ được một dòng chứ không nhớ một bài.

Về việc không ngại kiểm và không ngại sai

• Gọi kiểm mà hoá ra là cuộc gọi thật thì đó là kết quả tốt, không phải chuyện xấu hổ
• Nhân viên y tế quen với việc người dân kiểm lại
• Ngại kiểm là lý do nhiều người mất tiền
• Mất một phút để kiểm, hoặc mất nhiều hơn thế
• Mục thứ ba là nguyên nhân thật

Mục cuối là cách so sánh, và nó là lập luận gọn nhất cho việc luôn kiểm.

Về việc báo lại cho người khác biết

• Gặp một cuộc gọi kiểu đó thì kể cho người trong nhà và cho bạn bè
• Vì chiêu nào đang được dùng thì nó được dùng với nhiều người cùng lúc
• Và báo cho cơ sở y tế nếu họ bị mạo danh
• Họ cần biết để cảnh báo người khác
• Mục thứ hai là lý do

Mục thứ ba là việc ít ai làm, và nó giúp được nhiều người hơn là chỉ giữ cho mình.

Ba câu trước mỗi thao tác số

• Dữ liệu này ai xem được — chỉ bác sĩ điều trị, hay cả nơi khác
• Nó có bản giấy dự phòng không, và bản đó ở đâu
• Nếu ghi sai thì đính chính ở đâu, hỏi ai
• Bài này thêm một câu đứng trước cả ba: người đang yêu cầu tôi có đúng là ai họ nói không
• Chưa trả lời được câu đó thì không trả lời câu nào khác

Hai mục cuối là câu đứng trước khung, và nó là câu duy nhất phải trả lời trước mọi câu khác.

Giữ một bản mình cầm được

• Lưu số điện thoại chính thức của nơi mình khám vào máy, từ trước
• Để lúc cần kiểm thì gọi ngay, không phải đi tra giữa lúc đang gấp
• Lưu cả số bộ phận tiếp nhận và số tổng đài nếu có
• Đây là bản dự phòng cho chính bài này
• Mục thứ hai là lý do

Mục cuối là cách nhìn, và nó là một dạng khác của việc giữ bản của mình.

Đừng để lâu

• Đang có cuộc gọi yêu cầu chuyển tiền hoặc xin mã — cúp máy, gọi lại số chính thức
• Đã đưa mã hoặc thông tin tài khoản — đổi mật khẩu và báo ngân hàng trong ngày
• Cha mẹ già chưa được nói trước về chuyện này — nói và dán một dòng cạnh điện thoại
• Có dấu hiệu nặng — đau ngực, khó thở, yếu một bên người, chảy máu không ngừng — thì đi khám trực tiếp hoặc gọi cấp cứu, không xử lý qua ứng dụng
• Không rõ mình có thuộc trường hợp nào ở trên — thì dừng lại và kiểm

Dòng cuối ở bài này đổi từ hỏi thành dừng lại và kiểm, vì ở đây do dự là phản xạ đúng.

Câu hỏi thường gặp